Hz. İdris Kıssası (إدريس) – Kur'an'daki Anlatımı

Doğruluğu ve peygamberliği anıldıktan sonra Allah’ın İdris’i yüksek bir yere yükselttiği bildirilir. Yükseltme Allah’a nispet edilir. Ayet bunun nasıl gerçekleştiğini anlatmaz.

Muhammed’in ﷺ miraç yolculuğu hakkındaki rivayette başka bir aktarılmış bakış açılır. Cibril’le birlikte ilerler. Önceki göklerden sonra dördüncü göğe ulaşırlar; yeniden giriş istenir ve yanındaki kişinin kim olduğu sorulur. Ardından Muhammed ﷺ İdris’le karşılaşmasını anlatır.

Ona selâm verir. İdris şöyle karşılar: “Hoş geldin, kardeş ve peygamber.”

Sahne kısadır; fakat gerçek bir karşılaşma ve aktarılmış söz içerir. İdris yalnız sonraki insanların hatırladığı bir isim olarak kalmaz. Bu rivayette Muhammed’i ﷺ peygamberliğini açıkça anan bir karşılama ile kabul eder.

Böylece iki farklı bildirim yan yana durur: Kuran İdris’in yükseltilmesini doğrular; hadis Muhammed’in ﷺ onunla dördüncü gökte karşılaşmasını anlatır. Yolculuk rivayeti İdris’in oraya ne zaman veya nasıl ulaştığını açıklamaz; Kuran ayetindeki olayın ayrıntılı bir yolculuk tasviri olduğunu da ileri sürmez.

İki kaynağın koruduğu bilgi portreyi sürdürür: İdris Allah’ın değer verdiği bir kimsedir ve aktarılan karşılaşmada selâmlı bir karşılama ile yer alır.

Başka bir ayet İdris’i İsmail ve Zülkifl’le birlikte anar. İsimler aynı ayette yan yanadır ve hepsinin sabırlı olduğu bildirilir.

Bakış değişir. Doğruluk, peygamberlik ve yükseltilişten sonra şimdi sebat doğrulanır. Yeni bir hayat olayı anlatılmadan portreye bir açık çizgi daha eklenir.

Bu sıralama onların birlikte yolculuk ettiğini söylemez. Adlarını aynı övgüde birleştirir. İdris sabredenlerdendir.

Bölüm bir nitelikte durmaz. Sonraki ayet Allah’ın rahmetine doğru ilerler.

Allah adı geçenleri rahmetine kabul etmiştir. Onlar salihlerdendir. İkinci ayet sabrın yanına salihliği ve Allah’ın lütfunu ekler.

İdris hakkında böylece birden fazla doğrulanmış bildirim birleşir. Dosdoğrudur, peygamberdir, Allah tarafından yükseltilmiştir, sabırlı ve salihtir. Bu niteliklerin hiçbiri hakkında bize anlatılan olayların çokluğuna bağlı değildir.

Kısa pasaj hem insanları hem nimeti korur: Adlarıyla anılırlar ve Allah’ın rahmetine alınmaları açıkça bildirilir.

Meryem suresi birkaç peygamberi anar, sonra ortak şahitliği toplar. Allah onlara nimet vermiştir. Ayet Âdem’in soyundan, Nûh’la birlikte taşınanların soyundan, İbrahim ve İsrail’in soyundan olanları; Allah’ın hidayet verdiği ve seçtiği kimseleri hatırlatır.

Ardından vahye cevapları anlatılır: Rahmân’ın ayetleri okunduğunda secdeye kapanır ve ağlarlar.

İdris, daha önce anılan dizinin içindedir. Ortak bildirim, onun hayatından ayrıca tarihlenmiş bir sahne değildir. Bu peygamberlerin hatırlanışını Allah’a yönelişleriyle birleştirir.

Portresi yalnız yüksek bir derecede bitmez. Ayetlere secde ve gözyaşıyla karşılık veren, nimet verilmiş kimseler arasında son bulur.