Hz. Zekeriyya Kıssası (زكريا) – Kur'an'daki Anlatımı

Başka bir pasaj bizi Meryem’e götürür. Rabbi onu güzel bir kabul ile kabul eder, güzelce yetiştirir ve Zekeriyya’nın himayesine verir. Zekeriyya onun ibadet yerine her girdiğinde yanında bir rızık bulur.

Soruyu sorar: “Meryem, bu sana nereden geliyor?” Meryem’in cevabı Allah’a yöneltir. O’ndan geldiğini, Allah’ın dilediğine hesapsız rızık verdiğini söyler. Yiyecekler ayrıntılı anlatılmaz. Belirleyici olan konuşmadır: Zekeriyya kaynağını sorar, Meryem vereni anar.

Zekeriyya orada Rabbine dua eder: “Rabbim, katından bana temiz bir nesil bağışla. Sen duayı işitensin.” Görülen rızıkla dua pasajda hemen yan yana durur. Meryem’in yanında rızık vardır; Zekeriyya’nın duasında ise iyi bir nesil arzusu.

Henüz bir oğul müjdelenmemiştir. Zekeriyya yalnız adını sürdürecek birini istemez. Allah’tan temiz bir nesil ister ve duayı işiten olarak O’na yönelir.

Gizli duasında Zekeriyya, kendisinden sonraki yakınları konusunda kaygısını dile getirir. Eşi kısırdır. Kaygı duyduğu gelecek, kendi evindeki bir sınırla karşılaşır.

İkisini birlikte duasına taşır: Allah ona, kendisine ve Ya‘kûb ailesine mirasçı olacak yakın birini bağışlasın. Bunun hangi tek tek malları veya görevleri kapsadığını pasaj saymaz. Fakat Zekeriyya açık bir dilek daha ekler: Bu mirasçı Allah’ın hoşnut olacağı biri olsun.

Devamlılık kaygısının ortasında, devam edecek insanın niteliği yer alır. Duayı bir mal listesi belirlemez. İstenen mirasçı Allah’ın rızasıyla birlikte anılır.

Enbiyâ suresi Zekeriyya’nın çağrısını daha kısa aktarır: “Rabbim, beni çocuksuz bırakma. Varislerin en hayırlısı Sensin.” Bu duasında da Allah’ı en hayırlı varis olarak tanır. Bir oğul isterken Allah’ın kalıcı hâkimiyetini duasından ayırmaz.

Zekeriyya ibadet yerinde ayakta namaz kılmaktadır. Melekler orada ona seslenir: Allah kendisine Yahya’yı müjdeler. Duasının ardından yalnız bir nesil vaadi gelmez. Belirli bir oğul haber verilir.

Melekler onun niteliklerini de bildirir. Allah’tan bir kelimeyi tasdik edecek, seçkin ve iffetli olacak; salihler arasında bir peygamber olacaktır. Kıssa çocukluğuna ulaşmadan peygamberliği açıkça belirtilmiştir.

Meryem suresi de ismi anar: Zekeriyya’ya Yahya adında bir oğul müjdelenir; Allah daha önce kimseye bu ismi vermemiştir. İsim sonradan uydurulmuş bir aile sahnesinde seçilmez. Gelen haberin içindedir.

Kaygısını ve eşinin kısırlığını duasına taşıyan yaşlı insan, şimdi bir oğul ve onun görevi hakkında haber alır. Fakat müjde, görünür durumunu kıssadan çıkarmaz. Zekeriyya bunun nasıl olacağını sorar.

“Rabbim, nasıl bir oğlum olabilir?” Zekeriyya kısır olan eşini ve kendi ileri yaşını anar. Meryem suresi soruyu bedensel sınırı özellikle belirterek aktarır: Yaşlılık onu iyice güçten düşürmüştür.

Cevap söylediklerini reddetmez, yeni bir insan tedavisi de anlatmaz. Allah dilediğini yapar. Zekeriyya’nın engel olarak dile getirdiği şey Allah’ın fiilini sınırlamaz.

Ardından Zekeriyya’ya kendi başlangıcı hatırlatılır. Rabbi onu daha önce hiçbir şey değilken yaratmıştır. Müjdelenen şey de Allah için kolaydır. Bakış, henüz gelmemiş nimetten dua edenin gerçekleşmiş yaratılışına döner.

Böylece oğul hakkındaki soru cevapsız kalmaz. Allah’ın iradesi ve yaratma kudretiyle karşılanır. Zekeriyya ardından bir alamet ister.

“Rabbim, bana bir alamet ver.” Cevap, insanlarla konuşmasını konu alır. Sağlıklı olduğu hâlde üç gece onlarla konuşmayacaktır. Diğer pasaj üç gün der ve işaretleri bu suskunluğun dışında tutar. İki bildirimi yan yana bırakır, onlardan iki ayrı olay oluşturmayız.

Burada bir hastalık adı verilmez. Alamet, Zekeriyya’nın sağlıklı olmasına rağmen insanlarla alışılmış biçimde konuşmamasıdır. Bunun yanında bir görev alır: Rabbini çok anmak, akşam ve sabah O’nu tesbih etmek.

İbadet yerinden halkının karşısına çıkar. Kıssa gizli çağrıdan toplulukla karşılaşmaya geçer. Zekeriyya onlara sabah akşam tesbih etmelerini işaretle bildirir.

Alışılmış konuşmanın olmaması mesajını sona erdirmez. Çağrı işaretlerle halkına ulaşır. Duası Allah’a yönelmişti; şimdi tesbih çağrısı insanlara da yönelir.

Enbiyâ suresi duanın kabulünü özetler. Allah Zekeriyya’ya cevap verir, ona Yahya’yı bağışlar ve eşi için kısırlık engelini giderir. Müjdelenen nimet yalnız bir haber olarak kalmaz.

Bir doğum odası, tarih veya anne babanın arasında geçen sahne anlatılmaz. Bu ayrıntıların yerini adı geçenlerin ortak hayatı alır. Onlar hayırlı işlere koşarlardı.

Duaları da anlatılır. Allah’a ümit ve korku içinde seslenir, O’nun huzurunda huşu gösterirlerdi. Bu, çıkışsız bir durumda yapılmış tek çağrıdan fazlasıdır: Ayet duanın kabulünü iyilikler ve Allah’a sürekli yönelişle birlikte anar.

Böylece bağışlanan oğlun yanında bu ailenin tutumu durur. Kıssa gizlice dua eden bir kul ile başlamıştı. Özet, birlikte iyilik yapan ve Allah’a ümit, korku ve tevazuyla yönelen insanlara ulaşır.

En‘âm suresinde Zekeriyya’nın adı Yahya, İsa ve İlyas’ın yanında yer alır. Hepsi salihlerden sayılır.

Dua ve kabulüyle kıssaları birleşen baba ve oğul, burada aynı övgü içinde durur. Zekeriyya yalnız oğul isteyen kişi olarak hatırlanmaz. Kendisi de salihlerdendir.

Sonuç böylece başlangıçta gizlice seslenen insana döner. Güçsüzlüğü anılmıştı; şimdi adı salihlerin arasında durur.

Yahya’nın kendi görevi sonraki kıssada daha yakından ele alınır. Zekeriyya’nın anlatısı verilen nimet ve doğrulanan bu mertebeyle biter; sonradan uydurulmuş bir ölüm hikâyesiyle değil.